Τρίτη, 8 Νοεμβρίου 2011

επειδή οι πόλεμοι είναι προσωπικοί


Μπορεί τα παρακάτω αποσπάσματα να φανούν άσχετα με τα τα καίρια ζητήματα που μας απασχολούν όλους, αλλά ήθελα να υπάρχουν εδώ.
Επειδή όλοι οι πόλεμοι  είναι πάντα βαθιά προσωπικοί κι ας μη το μάθαμε  σε κανένα βιβλίο ιστορίας.

Από το Χρονικό μιας δεκαετίας (1934-1944) του Οδυσσέα Ελύτη :

"Πριν από τ'αντιβιοτικά ο τύφος δεν είχε άλλη σωτηρία από την αντοχή του οργανισμού σου. Έπρεπε να υπομένεις, ακίνητος υποχρεωτικά, με πάγο στην κοιλιά και μερικά κουταλάκια γάλα ή πορτοκαλόζουμο για τροφή, όλες τις ατέλειωτες μέρες που βαστούσε ο πυρετός, σαράντα ακατέβατα. Κι ο Θεός βοηθός. Έτυχε να περάσω τη μεγάλη κρίση τις ημέρες ακριβώς που άρχισε η επίθεση των Γερμανών. Δεν ήταν και τόσο ρόδινα τα πράγματα. Το κρεβάτι μου βρισκότανε πλάι στο παράθυρο και κάθε φορά, θυμάμαι, που σήμαινε συναγερμός όλοι οι άλλοι άρρωστοι (το νοσοκομείο ήταν παθολογικό και δεν είχε τραυματίες) μαζί με τις νοσοκόμες και τους γιατρούς τρεχοκοπούσανε στα καταφύγια.



Με τους Γερμανούς δεν ήτανε φρόνιμο να παρασταίνεις το παλικάρι. Πριν φύγουν από το θάλαμο μού άνοιγαν τα τζάμια, μήπως και σπάσουν και με χτυπήσουν τα θραύσματα. Κι απόμενα έτσι ολομόναχος μέσα στον άδειο θάλαμο, που μου φαινότανε ξαφνικά ότι μεγάλωνε, γινότανε απέραντος, με τα ξέστρωτα κρεβάτια, τα κουβαριασμένα σεντόνια, τις εφημερίδες, τα σακίδια, μια σταματημένη απότομα ζωή, ένα είδος Πομπηίας του κλειστού χώρου, απ’ όπου αναδυόμουν και επέπλεα μετέωρος, βουτηγμένος μέσα σε μια παράξενη ηρεμία. Ώσπου σε λίγο άρχιζαν οι εκρήξεις, που ολοένα πλήθαιναν και πλησίαζαν. Αυτό πια δεν ήταν πόλεμος, ήταν μια μονομαχία. Δεν υπήρχανε στρατεύματα, όπλα, υπηρεσίες, επιτελεία. Τίποτε. Μονάχα το αόρατο εκείνο τέρας που μπουμπούνιζε από ψηλά. Κι εγώ ασάλευτος, με την πληγιασμένη ράχη και το κομμάτι τ’ ουρανού απ’ τ’ ανοιχτό παράθυρο. Ένα αίσθημα που δεν είχα δοκιμάσει ποτέ όσο ήμουν τριγυρισμένος από τους στρατιώτες μου αναπηδούσε τώρα μέσα μου, πολλαπλασιαζότανε, με χίλιες φωνές μου έκρενε: “πρέπει, πρέπει, πρέπει να ζήσεις, να νικήσεις, να τα βγάλεις πέρα”.


Θα ‘ναι φαίνεται, στη μοναξιά και στον άνισο αγώνα που ξυπνάει όλος ο άντρας. Και ο ποιητής. Η ιδέα ενός βιβλίου με κρατούσε – όπως άλλους ένα εικόνισμα. Το έβλεπα, το φυλλομετρούσα, τα ποιήματα που δεν είχα γράψει, και που θα ήθελα να είχα γράψει, γεμίζανε με το εξωτερικό τους σχήμα τις σελίδες του, δεν απόμενε παρά να τα “γεμίσω”, όπως γεμίζεις μια σειρά από άδεια ποτήρια, και αμέσως τι δύναμη, τι ελευθερία, τι αψηφησιά στις βόμβες και στο θάνατο. Να ‘χεις βγάλει τον εαυτό σου τον πραγματικό, από τον άλλο τον καθημερινό, έξω, και να τον βλέπεις αντίκρυ σου άτρωτον, άφθαρτον, προσιτό στα μέλλοντα όπου πια εσύ δε θα συμμετέχεις, τι ανακούφιση! Αλλά δεν είχε γίνει τίποτε τέτοιο. Κι έπρεπε, έπρεπε να γίνει. Γάντζωνα τα νύχια μου στο σεντόνι. Παραληρούσα. Ύστερα ήρθανε, φαίνεται, μέρες που  έχασα τη μιλιά μου εντελώς, το μόνο που θυμάμαι είναι ένα μικρό φως πάνω απ'τα μάτια μου, που το μετακινούσανε από δω κι από κει, για να εξακριβώσουν αν είμαι σε θέση να το παρακολουθώ.


Τη συνείδησή μου την ξαναβρήκα μια νύχτα που ήρθανε να με πάρουν για να με πάνε στο διπλανό καμαράκι, ένα χώρο λίγων τετραγωνικών μέτρων με δυο κρεβάτια μονάχα, όπου- το είχα ακούσει όταν πρωτομπήκα στο νοσοκομείο- απομονώνανε τους μελλοθάνατους. Α όχι. Αυτό , ποτέ. Μεμιάς η γλώσσα μου λύθηκε. Βρήκα τη δύναμη να διαμαρτυρηθώ, ν'αρνηθώ, να φωνάξω, ακόμη και να χτυπήσω μιαν από τις νοσοκόμες που με είχε πάρει από συμπάθεια και πάσχιζε η δόλια, κλαίγοντας, να με πείσει "για το καλό μου". Όχι. Δεν κοιμήθηκα όλη τη νύχτα. Φύλαγα τη θέση μου ανάμεσα στους ζωντανούς σαν το σκυλί.Την άλλη μέρα, όταν είδα να με πλησιάζει ένας παπάς με το δισκοπότηρο στο χέρι, μόνο που δε γάβγισα. Το ‘βαλε στα πόδια, και οι άλλοι άρρωστοι, θαρρώ, γελούσανε. Όμως εγώ δε βάσταξα πια κι έβαλα τα κλάματα. Ήταν η πρώτη φορά στη ζωή μου που έκλαιγα. Οι γιατροί μαζεύτηκαν γύρω μου, κάτι είπανε μεταξύ τους, και στο τέλος ένας απ’ αυτούς μου έκανε μια ένεση. Βυθίστηκα στον ύπνο για ώρες πολλές. Και την άλλη μέρα – κάτι απίστευτο – ξύπνησα σχεδόν απύρετος. Είχα περάσει τη μεγάλη κρίση. Το βιβλίο που ονειρευόμουνα θα μπορούσε ίσως να γίνει.


Και τώρα, βέβαια, που γράφω, ύστερα από τόσα χρόνια, το ιδανικό αυτό βιβλίο δεν έγινε. Αλλά τι σημαίνει; Η ελπίδα του με κράτησε στη ζωή, και τότε που δεν ήξερα και τώρα που κατάλαβα ότι τα ιδανικά βιβλία δε γίνονται ποτέ. "

8 σχόλια:

silentcrossing είπε...

Μπράβο, συγκλονιστικά τα αποσπάσματα!

scarlett είπε...

Καλώς ήλθες, silentcrossing!

Κι εγώ το ίδιο συγκλονιστική είχα βρει την παραπάνω αφήγηση και ήθελα να υπάρχει εδώ.
(δεν πήγε λοιπόν τζάμπα η αντιγραφή :) )

thinks είπε...

Το ιδανικό βιβλίο ίσως να είναι αυτό που πάντα γράφει κανείς μέσα του, ασταμάτητα -γιατί αν ποτέ σταματήσει νικημένος θα έχει χάσει περισσότερα από μόνο την ζωή: θα έχει χάσει την πίστη στη ζωή. Καλή σου μέρα Scarlett και ευχαριστώ που το διάβασα αυτό σήμερα...

scarlett είπε...

Ακριβώς, Δημήτρη. Αυτό είναι το "ιδανικό βιβλίο" (που για τον καθένα είναι κάτι άλλο). Μια διαρκής προσπάθεια, ένας αγώνας που δίνουμε κάθε μέρα.

Σου παραθέτω και τα λόγια του ίδιου ποιητή από άλλο σημείο : "...δυστυχώς τα ρεύματα με παρασύρουν, ξεχνιέμαι μπροστά σε κάτι που μ'αρέσει και, καθώς το τρέξιμο της πένας, με τις δικές του γοητείες, ξυπνά μέσα μου άλλα ένστικτα, βρίσκομαι, τη στιγμή που βγαίνω από το παράξενο αυτό κολύμπημα, πολύ μακριά, κάποτε χωρίς να'χω καν αγγίξει εκείνο που ζητούσα. Για να είμαι πιο ακριβής, τότε μόνο ξέρω τι θα έπρεπε να πω, αλλά είναι κιόλας αργά. Δεν μπαίνει κανένας δυο φορές στην ίδια ροή του ποταμού..."

Ιδανικά βιβλία δε γραφονται λοιπον ποτέ. Αλλά το τι κραταει τον καθενα στη ζωή, ειναι μεγαλειωδες.

Εγώ σ'ευχαριστώ, Δημήτρη, που νιωθω οτι μπορω να μοιραζομαι πραγματα που θεωρω αξιολογα

Νέστορας είπε...

Φοβερό το απόσπασμα scarlett, δεν πήγε καθόλου τζάμπα η αντιγραφή!

Τα χρειαζόμαστε τα "ιδανικά βιβλία" όπως λέει κι ο thinks, είναι όσα μας δίνουν ώθηση όχι μόνο για να μας κρατήσουν στη ζωή, αλλά χωρίς αυτά δε μπορούμε ν' ανεβούμε τα σκαλιά.

Καλό απόγευμα!

M είπε...

Έτσι είναι. Στη ζωή μας κρατάνε όσα ακόμα δεν έχουμε ζήσει. Όσο υπάρχει κάτι για το οποίο αξίζει να παραμένουμε και να περιμένουμε:-) Πολύ όμορφο απόσπασμα...να'σαι καλά!

scarlett είπε...

Χαιρομαι, Νεστορα, που άξιζε η αντιγραφή. Να εισαι καλά !

Σ'ευχαριστώ!
:)

scarlett είπε...

Αγαπητή, Μ, το ενδιαφέρον είναι ότι ο Ελύτης το έγραψε το ιδανικο βιβλίο του (αφού τον έσωσε άπό τον θανατο). Και δεν ήταν ένα μόνο..

Αλλά αυτό το κρίνουμε καλύτερα εμεις που τον διαβαζουμε και όχι ο ίδιος ο δημιουργος που ποτέ δεν τον έβλαψε η ταπεινοτητα του και το κυνηγι του ιδανικου.

Καλό σου βραδυ!
:)